Four Days Of Uproar Raise Questions: ବିଧାନସଭାରେ ହୋହାଲ୍ଲା ନୁହେଁ, ଆବଶ୍ୟକ ଗଠନମୂଳକ ପ୍ରଭାବୀ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବିତର୍କ

ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭାର ଲଗାତାର ୪ ଦିନର  କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଧୋଇଗଲା । ବିରୋଧୀ ଦଳମାନଙ୍କର ହୋହାଲ୍ଲା ଓ ପ୍ରତିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ଗୃହ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଚାଲିପାରୁନାହିଁ । ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର କାଳରୁ ହିଁ ବାରମ୍ବାର ବିଧାନସଭାର ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଛି । ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୨ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ମୌସୁମୀ ଅଧିବେଶନର ୪ଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଦିବସରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏମ୍‌ଏମ୍‌ଡ଼ିଆର ସଂଶୋଧନ ଆଇନ୍ ଓ ସ୍କୁଲ୍ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ତ୍ରୁଟିକୁ ନେଇ ବିରୋଧୀ ସଦସ୍ୟମାନେ ପ୍ରତିବାଦ କରିଛନ୍ତି। 

ଏମ୍‌ଏମ୍‌ଡ଼ିଆର ଆଇନ ହେଉ କି ଟେକ୍ସଟ୍‌ବୁକ୍‌ରେ ତ୍ରୁଟି—ଉଭୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବେଶ୍ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ପକ୍ଷରୁ ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାର୍ଥ ଓ ରାଜ୍ୟର ଖଣିଜ ରାଜସ୍ୱ ସହ ଜଡ଼ିତ ପ୍ରସଙ୍ଗ ବୋଲି ଦାବି କରାଯାଉଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ନୂଆ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରେ ବ୍ୟାପକ ତ୍ରୁଟିକୁ ନେଇ ବିଜେଡ଼ି ସ୍କୁଲ୍ ଓ ଗଣଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ଗଣ୍ଡଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ଦାବି କରୁଛି। ଏହି ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ତ୍ରୁଟି ସମ୍ପର୍କରେ ତଦନ୍ତ କରିଥିବା କମିଟି ପ୍ରାୟ ୧୭୦୦ଟି ତ୍ରୁଟି ଚିହ୍ନଟ କରିଥିବା ନେଇ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ତେଣୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନର ଏହି ପଦ୍ଧତି କେତେଦୂର ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଏବଂ ବିଧାନସଭାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସହ ସମନ୍ୱିତ?

ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ବିରୋଧୀ ଦଳର କାମ କେବଳ ସରକାରକୁ ବିରୋଧ କରିବା ନୁହେଁ; ସରକାରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା, ତାଙ୍କ ନୀତିର ତ୍ରୁଟି ଦେଖାଇବା, ବିକଳ୍ପ ମତ ରଖିବା ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ସମସ୍ୟାକୁ ଗୃହରେ ଉଠାଇବା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ମୌଳିକ ଦାୟିତ୍ୱ। ସେହି ଅର୍ଥରେ ଏମ୍‌ଏମ୍‌ଡ଼ିଆର କିମ୍ବା ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇବା ବିରୋଧୀଙ୍କ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଅଧିକାର। କିନ୍ତୁ ଅଧିକାର ସହିତ ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଆସେ।

ବିଧାନସଭା ହେଉଛି ରାସ୍ତାର ଆନ୍ଦୋଳନର ବିକଳ୍ପ ମଞ୍ଚ। ରାସ୍ତାରେ ସ୍ଲୋଗାନ ଦିଆଯାଇପାରେ, ବିକ୍ଷୋଭ କରାଯାଇପାରେ, ଧାରଣା ଦିଆଯାଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ବିଧାନସଭା ଭିତରେ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ହେଉଛି—ପ୍ରଶ୍ନ, ଯୁକ୍ତି , ତଥ୍ୟ, ଆଲୋଚନା ଓ ଭୋଟ୍‌।

ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଯଦି ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର କାଳ ହିଁ ଚାଲିବ ନାହିଁ, ତେବେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବେ କିଏ? ଯଦି ଶୂନ୍ୟକାଳ ଚାଲିବ ନାହିଁ, ତେବେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ସମସ୍ୟା କେଉଁଠି ଉଠିବ? ଯଦି ଆଲୋଚନା ହିଁ ହେବ ନାହିଁ, ତେବେ ସରକାରଙ୍କ ନୀତିର ଖୁଣ୍ଟିନାଟି କେମିତି ପରୀକ୍ଷା ହେବ?

ଏଠି ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ରହିଛି—ଗୃହ ଅଚଳ ହେଲେ କ୍ଷତି କାହାର?
କ୍ଷତି କେବଳ ସରକାରର ନୁହେଁ, ବିରୋଧୀଙ୍କର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଶେଷରେ କ୍ଷତି ହୁଏ ଲୋକଙ୍କର। କାରଣ ବିଧାନସଭାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ମିନିଟ୍ ଲୋକଙ୍କ ଟିକସ ରାଜସ୍ୱରେ ଚାଲେ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଧାୟକ ଲୋକଙ୍କ ଭୋଟ୍‌ରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇ ଗୃହକୁ ଆସନ୍ତି।

ତେବେ ଏହାର ମାନେ ନୁହେଁ ଯେ ବିରୋଧୀମାନେ ପ୍ରତିବାଦ କରିବେ ନାହିେଁ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କରିବେ। ସରକାର ଉପରେ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ବିରୋଧୀଙ୍କ ଭୂମିକାର ଏକ ଅଂଶ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରତିବାଦର ଏମିତି ଉପାୟ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯାହା ଫଳରେ ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ରହିବ, ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ।

ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଏମ୍‌ଏମ୍‌ଡ଼ିଆର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବିରୋଧୀ ଦଳ ସରକାରଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ତଥ୍ୟ ଓ ଦଲିଲ ସହ ପ୍ରଶ୍ନ କରିପାରନ୍ତି—ରାଜ୍ୟର ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାର୍ଥ କଣ ହେବା ଉଚିତ୍ ଏବଂ କେତେ ରାଜସ୍ୱ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ, କେନ୍ଦ୍ରର ଆଇନରେ ରାଜ୍ୟର ଭୂମିକା କଣ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଆଭିମୁଖ୍ୟ କଣ। ଏଭଳି ତଥ୍ୟଭିତ୍ତିକ ଆଲୋଚନା ହେଲେ ରାଜ୍ୟବାସୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗଟିକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝିପାରିବେ।

ସେହିପରି ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ତ୍ରୁଟି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ହେବା ଦରକାର—ତ୍ରୁଟି କେମିତି ହେଲା? କିଏ ଦାୟୀ? ତଦନ୍ତ କମିଟି କ’ଣ କହିଛି? ତ୍ରୁଟି ସୁଧାରିବା ପାଇଁ ସରକାର କ’ଣ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି? ଆଗକୁ ଏଭଳି ଘଟଣା ନଘଟିବା ପାଇଁ କି ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଉଛି? ଏହି ସବୁ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଗୃହରେ ମାଗିବା ହିଁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୋଇପାରେ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଟ୍ରେଜେରି ବେଞ୍ଚର ମଧ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ କମ୍ ନୁହେଁ।

ବିରୋଧୀମାନେ ଯଦି ଗୁରୁତର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଉଛନ୍ତି, ସରକାରଙ୍କୁ କେବଳ “ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ” ବୋଲି କହିଲେ ହେବ ନାହିଁ। ତଥ୍ୟ ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ହେବ। ଯେଉଁଠି ତ୍ରୁଟି ହୋଇଛି, ସେଠି ତ୍ରୁଟି ସ୍ୱୀକାର କରିବାର ରାଜନୈତିକ ସାହସ ମଧ୍ୟ ଦରକାର। ଆଉ ଯେଉଁ ଅଭିଯୋଗ ତଥ୍ୟସମ୍ମତ ନୁହେଁ, ସେଠି ତଥ୍ୟ ଦେଇ ତାହାକୁ ଖଣ୍ଡନ କରିବା ଦରକାର।

ଶାସକ ଦଳର ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଗୃହର ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା ସହିତ ସରକାର ଓ ବିରୋଧୀ—ଉଭୟଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ସଂସଦୀୟ ଅଧିକାର ବ୍ୟବହାର କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦେବା ଦରକାର।
ତେବେ ଗୃହରେ ତୁରନ୍ତ ସ୍ୱାଭାବିକତା ଫେରିବ କେମିତି?

ଏଥିପାଇଁ ଉଭୟ ପକ୍ଷକୁ ଗୋଟିଏ ପଦକ୍ଷେପ ପଛକୁ ଆସିବାକୁ ହେବ। ବିରୋଧୀ ଦଳମାନେ ନିଜ ପ୍ରତିବାଦକୁ ସଂସଦୀୟ ପଦ୍ଧତିରେ ନେଇ ଆସନ୍ତୁ। ସରକାର ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧୀଙ୍କୁ କହିବାର ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସୁଯୋଗ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ସର୍ବଦଳୀୟ ବୈଠକ ଡାକି ଦୁଇଟି ପ୍ରସଙ୍ଗ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇପାରେ।

କାରଣ ବିଧାନସଭାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି—ବିତର୍କ, ବିରୋଧ ଓ ମତଭେଦ ମଧ୍ୟରେ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ପହଞ୍ଚିିବା। ମତଭେଦ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଦୁର୍ବଳତା ନୁହେଁ; ମତଭେଦକୁ ଯୁକ୍ତିରେ ପରିଣତ କରିବା ହିଁ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି।
ତେଣୁ ଆଜି ପ୍ରଶ୍ନ କେବଳ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ—ସରକାର ଠିକ୍ କି ବିରୋଧୀ ଠିକ୍‌?

ଏହାର ଉତ୍ତର ଦେବାର ଦାୟିତ୍ୱ କେବଳ ବିରୋଧୀଙ୍କର ନୁହେଁ, ଟ୍ରେଜେରି ବେଞ୍ଚର ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୃହ ଚାଲିବା ଦରକାର—କାରଣ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ମାଇକ୍ ବନ୍ଦ କରିବା ଠାରୁ ମାଇକ୍‌ରେ ଯୁକ୍ତି ରଖିବା ହିଁ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଧିକ ଦାୟିତ୍ୱଶୀଳ ରାଜନୀତି ବୋଲି ରାଜନୈତିକ ସମୀକ୍ଷକ ଓ ସମ୍ବିଧାନବିତମାନେ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରନ୍ତି।

ବି.ଦ୍ର. - ଏହା ଲେଖକଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ମତ ।