From Cats to Cars: ବିଲେଇ ପରି ଆକାଶରେ ଓଲଟି ପୁଣି ସିଧା ହେବ ଟେସ୍ଲା କାର୍! ରକେଟ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ପଛରେ କ’ଣ ରହିଛି ବିଜ୍ଞାନ?
ବିଲେଇ ଯେତେ ଉଚ୍ଚତାରୁ ଖସିଲେ ବି ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ନିଜ ଗୋଡ଼ ଉପରେ ଠିଆ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ। ଆକାଶରେ ଶରୀରକୁ ମୋଡ଼ି ନିଜକୁ ସିଧା କରିବାର ଏହି କ୍ଷମତା ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଆଗ୍ରହର ବିଷୟ ହୋଇରହିଛି। ଏବେ ଏହି ଚର୍ଚ୍ଚା ସହ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଛି ଟେସ୍ଲାର ନୂଆ ରୋଡ୍ଷ୍ଟର୍ କାର୍। SpaceX ସହ ବିକଶିତ ରକେଟ୍ ଶୈଳୀର ଥ୍ରଷ୍ଟର୍ ବ୍ୟବହାର କରି କାର୍ଟି ଆକାଶରେ ଉଠି ଘୂରି ପୁଣି ସିଧା ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିବାର ଧାରଣା ଆଲୋଚନାକୁ ଆସିଛି। ତେବେ ବିଲେଇ ଓ କାର୍ କିପରି ଆକାଶରେ ନିଜକୁ ସିଧା କରିପାରନ୍ତି? ଏହା ପଛରେ ରହିଛି ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନର ରୋଚକ ନିୟମ।
କିପରି ଆକାଶରେ ନିଜକୁ ସିଧା କରେ ବିଲେଇ?
ବିଲେଇର ଏହି କ୍ଷମତାକୁ ବିଜ୍ଞାନ ଭାଷାରେ ‘ରାଇଟିଂ ରିଫ୍ଲେକ୍ସ’ (Righting Reflex) କୁହାଯାଏ। ଏହା ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା, ଯାହା ସାହାଯ୍ୟରେ ବିଲେଇ ଖସିବା ସମୟରେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ମୋଡ଼ି ଗୋଡ଼ ତଳକୁ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ।
୧୮୯୪ ମସିହାରେ ଫରାସୀ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଏତିଏନ୍-ଜୁଲ୍ ମାରେ ଏକ ଖସୁଥିବା ବିଲେଇର ଗତିକୁ ଫଟୋ ମାଧ୍ୟମରେ ରେକର୍ଡ କରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ ଏହି ଘଟଣାର ବିଜ୍ଞାନକୁ ନେଇ ଅନେକ ଅଧ୍ୟୟନ ହୋଇଛି।
ବିଲେଇ ନିଜ ଶରୀରର ଆଗ ଓ ପଛ ଭାଗକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ମୋଡ଼ିପାରେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଶରୀରର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଓ ସନ୍ତୁଳନକୁ ବଦଳାଇ ଗୋଡ଼ ତଳକୁ ଆଣିଥାଏ।
ରକେଟ୍ ଥ୍ରଷ୍ଟର୍ରେ ଘୂରିବ ଟେସ୍ଲା!
ବିଲେଇ ପାଖରେ ଶରୀରକୁ ମୋଡ଼ିବାର କ୍ଷମତା ଥିବା ବେଳେ ଟେସ୍ଲା ପରି କାର୍କୁ ଏଥିପାଇଁ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦରକାର। ରକେଟ୍ ଶୈଳୀର ଥ୍ରଷ୍ଟର୍ରୁ ଚାପଯୁକ୍ତ ଗ୍ୟାସ୍ ବାହାରିଲେ ବିପରୀତ ଦିଗରେ ବଳ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହି ବଳକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି କାର୍ର ଗତି ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ବଦଳାଇବା ସମ୍ଭବ।
ଏହା ପଛରେ ନ୍ୟୁଟନଙ୍କ ଗତି ନିୟମ ଓ ବିଜ୍ଞାନର ଅନ୍ୟ ନିୟମ କାମ କରେ। ଘୂରିବା ପାଇଁ କେବଳ ଉପରକୁ ଉଠିବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ; ଯାନକୁ ସଠିକ୍ ଦିଗରେ ଘୂରାଇବା ଓ ଅବତରଣ ବେଳେ ସନ୍ତୁଳନ ରଖିବା ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ।
ବିଲେଇ ନିଜ ଶରୀରକୁ ମୋଡ଼ି ଏହି କାମ କରେ, ଆଉ ଟେସ୍ଲା ପାଇଁ ସେହି କାମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ ରକେଟ୍ ଥ୍ରଷ୍ଟର୍। ଦୁଇଟିର ପଦ୍ଧତି ଅଲଗା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ପଛରେ ଥିବା ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ଆମକୁ ଦେଖାଏ ଯେ ପ୍ରକୃତିର ଏକ କୌଶଳ କିପରି ଆଧୁନିକ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇପାରେ।
ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ: ଏହି ବିଷୟବସ୍ତୁଟି ସୂଚନାମୂଳକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ODISHA TV - ଓଡିଶା ଟିଭି ରୁ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବରେ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଛି। ମୂଳ ଲେଖାଟି ପଢ଼ିବା ପାଇଁ, ଦୟାକରି ODISHA TV - ଓଡିଶା ଟିଭି ଦେଖନ୍ତୁ।
