ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦି, ପୁଟିନ, ଜିନପିଙ୍ଗ… ବ୍ରିକ୍ସ (BRICS)ର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚିତ୍ର, ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଦେଉଛି ବଡ଼ ବାର୍ତ୍ତା…

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୨।୯: ବ୍ରିକ୍ସ (BRICS) ସମ୍ମିଳନୀରୁ ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବାର୍ତ୍ତା ବହନ କରୁଥିବା ଚିତ୍ର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦିଙ୍କୁ ଚାଇନା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସି ଜିନପିଙ୍ଗ ଏବଂ ରୁଷିଆର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନଙ୍କ ସହ ହାତ ମିଳାଇବାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା; ନେତାମାନେ ପରସ୍ପର ସହ କିଛି କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିଥିଲେ ଏବଂ ହସଖୁସି ମୁଦ୍ରାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥିଲେ।
ଗୋଟିଏ ମଞ୍ଚରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦିଙ୍କ ସହ ପୁଟିନ, ସି ଜିନପିଙ୍ଗ ଏବଂ ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମାସୁଦ ପେଜେଶକିଆନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଏହି ବ୍ରିକ୍ସ ସମ୍ମିଳନୀକୁ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କରିପାରିଛି। ଏହି ସମ୍ମିଳନୀ ଏପରି ଏକ ସମୟରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଛି ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱ ରୁଷିଆ-ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଇରାନ ଓ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷର ଆଶଙ୍କା ଭଳି ବଡ଼ ଆହ୍ବାନର ସାମ୍ନା କରୁଛି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ବ୍ରିକ୍ସ ମଞ୍ଚ ଭାରତକୁ ବିଭିନ୍ନ ଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଆଲୋଚନା ବଜାୟ ରଖିବାର ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି।
୨୦୨୬ ବ୍ରିକ୍ସ (BRICS) ସମ୍ମିଳନୀର ଏକ ଛବିରେ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦିଙ୍କ ସହ ଭ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନ, ସି ଜିନପିଙ୍ଗ ଏବଂ ମାସୁଦ ପେଜେଶକିଆନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ବିଶ୍ୱ କୂଟନୀତି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।
ଚାଇନା ଏବଂ ରୁଷିଆ ଉଭୟ ବ୍ରିକ୍ସକୁ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ-ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବାହାରେ ସହଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମଞ୍ଚ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି। ତଥାପି, ଭାରତର ଆଭିମୁଖ୍ୟ କିଛିଟା ଭିନ୍ନ; ରୁଷିଆ ଏବଂ ଇରାନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ବଜାୟ ରଖିବା ସହିତ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଆମେରିକା ଏବଂ ୟୁରୋପ ସହିତ ମଧ୍ୟ ରଣନୈତିକ ଭାଗୀଦାରୀକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଉଛି। ଏହି ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ନୀତିର ଏକ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟକୁ ପ୍ରତିପାଦିତ କରୁଛି।
ବ୍ରିକ୍ସ ସମ୍ମିଳନୀର ସବୁଠାରୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଦିଗ ହେଉଛି ଯେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରାଜନୈତିକ ମତବାଦ ରଖୁଥିବା ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏକ ସମାନ ମଞ୍ଚରେ ଆଲୋଚନାରେ ସାମିଲ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି ମଞ୍ଚ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତ ବାଣିଜ୍ୟ, ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା, ନିବେଶ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ବିକାଶ ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସହଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରୁଛି।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦି ଏବଂ ରୁଷିଷର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପୁଟିନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ବୈଠକରେ ଉଭୟ ଦେଶ ବାଣିଜ୍ୟ, ପ୍ରତିରକ୍ଷା, ଶକ୍ତି, ମହାକାଶ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗର ସମୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ପରିମାଣକୁ ୧୦୦ ବିଲିୟନ ଡଲାରକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ ଜାରି ରଖିବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ। ଭାରତ ଗସ୍ତରେ ଆସୁଥିବା ସି ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ ଗସ୍ତ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ୨୦୨୦ ସୀମା ବିବାଦ ପରଠାରୁ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ତିକ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା; ତେଣୁ, ସି-ଙ୍କ ଗସ୍ତ ଏବଂ ମୋଦିଙ୍କ ସହ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଆଲୋଚନାକୁ ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ଥିରତା ଆଣିବା ଦିଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।
୨୦୨୬ ମସିହାରେ ଭାରତର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବାକୁ ଥିବା ବ୍ରିକ୍ସ (BRICS) ସମ୍ମିଳନୀ କେବଳ ନେତାମାନଙ୍କର ଏକ ବୈଠକ ନୁହେଁ; ବରଂ ଏହା ଭାରତ ପାଇଁ ନିଜର କୂଟନୈତିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଏବଂ ‘ଗ୍ଲୋବାଲ ସାଉଥ’ (Global South) ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଭୂମିକାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଯୋଗ ଅଟେ। ଭାରତର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା “ସ୍ଥିତିସ୍ଥାପକତା, ନବସୃଜନ, ସହଯୋଗ ଏବଂ ନିରନ୍ତରତା ପାଇଁ ନିର୍ମାଣ” ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରେ। ଏହି ସମ୍ମିଳନୀ ବାଣିଜ୍ୟ, ନିବେଶ, ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା (supply chains) ଏବଂ ବିକାଶ ଭଳି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକରେ ସହଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ବ୍ରିକ୍ସରେ ୧୧ଟି ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଯାହା ବିଶ୍ୱ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ଅଧା ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ଜିଡିପି (GDP)ର ପ୍ରାୟ ୪୦ ପ୍ରତିଶତର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ।
ଏହି କାରଣରୁ ଭାରତ ମଣ୍ଡପମରେ ମୋଦି, ପୁଟିନ, ଜିନପିଙ୍ଗ ଏବଂ ପେଜେଶକିଆନଙ୍କ ଏକତ୍ର ଉପସ୍ଥିତିକୁ କେବଳ ଏକ ଫଟୋ ଉଠାଇବାର ସୁଯୋଗ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଝଲକ ପ୍ରଦାନ କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ଭାରତ ବିଭିନ୍ନ ରାଷ୍ଟ୍ର ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ବଜାୟ ରଖିବା ସହିତ ନିଜର ଜାତୀୟ ସ୍ବାର୍ଥ ଏବଂ ରଣନୈତିକ ସ୍ବାଧୀନତାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇଥାଏ।