ଭାରତ ଉପରେ ‘ଏଲ ନିନୋ’ (El Ni୦o) ର ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରଭାବ; ଦେଶରେ ୬ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ୫୫ହଜାର ଲୋକଙ୍କର ହୋଇପାରେ ମୃତ୍ୟୁ!

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨୯।୧୦: ‘ସୁପର’ ଏଲ ନିନୋ ଯୋଗୁ, ବିଶ୍ୱ ବୃଷ୍ଟିପାତ ଢାଞ୍ଚା ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି ଏବଂ 2026 ରେ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସ୍ବରୂପ, ‘କ୍ଲାଇମେଟ ଇମ୍ପାକ୍ଟ ଲ୍ୟାବ’ ’ଏଲ ନିନୋ ହିଟ ମର୍ଟାଲିଟି ଟ୍ରାକର’ ନାମକ ଏକ ନୂତନ ଉପକରଣ ବିକଶିତ କରିଛି। ଏହି ଉପକରଣ ଏଲ ନିନୋ-ଚାଳିତ ଉତ୍ତାପ ମାନବ ଜୀବନ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ବିପଦର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରେ। ଏହା ଆଗାମୀ ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁର ଆକଳନ ସହିତ ମାସିକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ।
ଟ୍ରାକର ଜୁନ ମାସରେ ଏଲ ନିନୋ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରଠାରୁ ଘଟିଥିବା ଗରମ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମୃତ୍ୟୁର ପରିମାଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ। ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରି, ଏହା ପାଣ୍ଠି ପ୍ରଦାନକାରୀ ଏବଂ ସହାୟତା ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକୁ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତର ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦିଏ। ଏହା କେଉଁଠାରେ ସମ୍ବଳର ସବୁଠାରୁ ଜରୁରୀ ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି ଏବଂ କେଉଁଠାରେ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରାଯାଇପାରିବ ତାହା ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

ଏହି ଟ୍ରାକରରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତଥ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି। ଏହା ଅନୁଯାୟୀ, ‘ଏଲ ନିନୋ’ (El Ni୦o) ଯୋଗୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ତାପମାତ୍ରା କାରଣରୁ ମୋଟ ୮,୫୭,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇପାରେ; ଯେଉଁଥିରୁ ପ୍ରାୟ ୩,୭୩,୦୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ଆଗାମୀ ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିପାରେ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ‘କ୍ଲାଇମେଟ ଇମ୍ପାକ୍ଟ ଲାବ’ (Climate Impact Lab) ର ସହ-ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ତଥା ଚିକାଗୋ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଅର୍ଥନୀତି ବିଭାଗର ପ୍ରଫେସର ମାଇକେଲ ଗ୍ରୀନଷ୍ଟୋନ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସେମାନଙ୍କ ଗବେଷଣାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଖୋଜିବା ପାଇଁ ନୂତନ ପୂର୍ବାନୁମାନ କ୍ଷମତାର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି: ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ କାରଣରୁ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଅଧିକ ଲୋକମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇପାରେ?
ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମର ଘାତକ ପ୍ରଭାବକୁ ପୂର୍ବରୁ ଅନୁମାନ କରିପାରିବା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ସେହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇପାରିବ ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ବିପଦରେ ଅଛନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ ଜୀବନ ହାନି ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେ ଯେଉଁ ‘ସୁପର’ ଏଲ ନିନୋ (super El Ni୦o) ପରିସ୍ଥିତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛୁ, ସେ ବିଷୟରେ ଏହି ଟ୍ରାକର୍‌ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରୁଛି।
ସେ ବୁଝାଇଛନ୍ତି ଯେ, ଏଲ ନିନୋ କାରଣରୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଗରମ ଯୋଗୁ ସର୍ବାଧିକ ମୃତ୍ୟୁ ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ଦେଖାଦେବ। ଆଗାମୀ ଛଅ ମାସ (ଅକ୍ଟୋବର-ମାର୍ଚ୍ଚ) ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ସର୍ବଶେଷ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ନାଇଜେରିଆରେ ସର୍ବାଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ମୃତ୍ୟୁ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାୟ ୫୬,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ବିପଦରେ ଅଛି। ଏହା ପଛକୁ ଭାରତ ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାୟ ୫୫,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କର ଗରମ ଜନିତ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇପାରେଯାହାର ଅଧିକାଂଶ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ଘଟିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।
ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ କ୍ଷେତ୍ର (hotspot) ହୋଇ ରହିଛି। ଇଣ୍ଡୋନେସିଆରେ, ‘ଏଲ ନିନୋ’ (El Ni୦o) ଯୋଗୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପ୍ରବଳ ଗରମ ଯୋଗୁ ପ୍ରାୟ ୨୯,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ଯାଇପାରେ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ସେହିପରି ବ୍ରାଜିଲରେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରତି ମାସରେ ଗରମ ଜନିତ ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା ହାରାହାରି ସ୍ତରରୁ ଅଧିକ ରହିବ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି। ‘ଏଲ ନିନୋ’ ପ୍ରଭାବ ଶେଷ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର (lab) ନିଜର ଟ୍ରାକର୍କୁ ପ୍ରତି ମାସରେ ଅପଡେଟ କରିବ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଗରମ ଜନିତ ମୃତ୍ୟୁର ଆଶଙ୍କା କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି, ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ନିରନ୍ତର ସୂଚନା ମିଳିପାରିବ।