Sahir Ludhianvi': ସାହିର ଲୁଧିଆନଭୀ: ପ୍ରେମଠାରୁ ସାମାଜିକ ବାସ୍ତବତା, ନିଜ ଲେଖନୀରେ ଇତିହାସ ରଚିଥିଲେ ଏହି ମହାନ ଗୀତିକାର

ଭୁବନେଶ୍ବର: କିଛି କବି ପ୍ରେମ ବିଷୟରେ ଲେଖନ୍ତି, କିଛି ଜୀବନର ସଂଘର୍ଷକୁ ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି।

ଆଉ କିଛି ଏପରି ଥାଆନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ସମୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିତ୍ରକୁ କବିତାରେ ଆଙ୍କି ଦିଅନ୍ତି।

ସାହିର ଲୁଧିଆନଭୀ ଥିଲେ ଏପରି ଜଣେ କବି।

ତାଙ୍କ ଲେଖନୀରେ ପ୍ରେମର କୋମଳତା ସହ ସମାଜର ତିକ୍ତ ବାସ୍ତବତାକୁ ସାମ୍ନା କରିବାର ସାହସ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

ସେ ପ୍ରେମକୁ କେବଳ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କ ଭାବେ ଦେଖିନଥିଲେ; ବରଂ ଏହାକୁ ମାନବିକତା, ସମାନତା ଓ ସାମାଜିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହ ଯୋଡ଼ିଥିଲେ।

ଆଜି ହେଉଛି ତାଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧବାର୍ଷିକୀ।

୧୯୮୦ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨୫ ତାରିଖରେ ସେ ଇହଧାମ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।

Advertisment ବଲିଉଡ୍‌ରେ ସାହିର ଲୁଧିଆନଭୀଙ୍କ ଯାତ୍ରାର ଆରମ୍ଭ ସାହିର ଲୁଧିଆନଭୀଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ନାମ ଥିଲା ଅବଦୁଲ ହୟୀ।

୧୯୨୧ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୮ ତାରିଖରେ ପଞ୍ଜାବର ଲୁଧିଆନାଠାରେ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା।

ଉର୍ଦ୍ଦୁ କବିତା ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ନିଜର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।

ପରେ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ ଗୀତ ଲେଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।

୧୯୪୯ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'ଆଜାଦୀ କି ରାହ ପର' ତାଙ୍କର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଥିଲା।

ଏହାପରେ ସେ ଅନେକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କ ସହ କାମ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଧୀରେ ଧୀରେ ହିନ୍ଦୀ ସିନେମାର ଅନ୍ୟତମ ଲୋକପ୍ରିୟ ଗୀତିକାର ଭାବେ ନିଜର ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।

ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ ଗୀତ ଲେଖିବା ସମୟରେ ସାହିର ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲେ ଯେ ଗୀତ କେବଳ ମନୋରଞ୍ଜନର ମାଧ୍ୟମ ନୁହେଁ।

ଏଥିରେ ଚିନ୍ତାଧାରା, କାହାଣୀ ଏବଂ ସମାଜର ବାସ୍ତବ ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନ ପାଇପାରେ।

ଶବ୍ଦରେ ଇତିହାସ ରଚିଥିଲେ ସାହିର ୧୯୫୧ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'ନୌଜୱାନ'ର ଗୀତ 'ଠଣ୍ଡି ହୱାଏଁ ଲହରା କେ ଆଏଁ' ଏବଂ ଗୁରୁ ଦତ୍ତଙ୍କ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'ବାଜି'ର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କୁ ବିଶେଷ ପରିଚୟ ଦେଇଥିଲା।

ଏହାପରେ ସେ ଅନେକ ବଡ଼ ବଡ଼ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ ଗୀତ ରଚନା କରିଥିଲେ।

ଏସ୍‌.ଡି.

ବର୍ମନ, ରୋଶନ, ରବି, ମଦନ ମୋହନ ଏବଂ ଖୟାମଙ୍କ ପରି ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ସଙ୍ଗୀତ ଇତିହାସର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ।

ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'ପ୍ୟାସା'ରେ ସାହିରଙ୍କ ଲେଖନୀର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା।

ଗୁରୁ ଦତ୍ତଙ୍କ ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଜଣେ କବିଙ୍କ କାହାଣୀ ରହିଛି, ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରତିଭା ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସମାଜ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରେ ନାହିଁ।

ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ଗୀତଗୁଡ଼ିକରେ ସାହିରଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଭାବନା ଓ ସାମାଜିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥିଲା।

'ୟେ ଦୁନିୟା ଅଗର ମିଲ୍ ଭି ଜାଏ ତୋ କ୍ୟା ହୈ' କେବଳ ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଗୀତ ନୁହେଁ।

ଏହା ଏପରି ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ମଣିଷର ମୂଲ୍ୟ ତା'ର ଭାବନା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ବରଂ ତା'ର ସଫଳତା ଓ ଉପଯୋଗିତା ଆଧାରରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଏ।

ନିଜ କ୍ୟାରିୟରରେ ସାହିର ଏପରି ଅନେକ ଗୀତ ଲେଖିଥିଲେ, ଯାହା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୋତାଙ୍କ ପସନ୍ଦ ହୋଇ ରହିଛି।

ତାଙ୍କ ଗୀତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଶେଷତ୍ୱ ଥିଲା, ସେ ସରଳ ଶବ୍ଦରେ ଗଭୀର କଥା କହିପାରୁଥିଲେ।

ତାଙ୍କ ଗୀତରେ ପ୍ରେମ ସହ ସମାଜର ବାସ୍ତବତା ମଧ୍ୟ ଥିଲା ସାହିର ଲୁଧିଆନଭୀଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଶେଷତ୍ୱ ଥିଲା, ସେ ଗୀତକୁ କେବଳ ମନୋରଞ୍ଜନର ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲେ।

ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ସମାଜର ସମସ୍ୟା, ସାଧାରଣ ମଣିଷର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବଂ ଜୀବନର ତିକ୍ତ ବାସ୍ତବତା ପ୍ରତିଫଳିତ ହେଉଥିଲା।

ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'ପ୍ୟାସା'ର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ଏହାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉଦାହରଣ।

'ୟେ ଦୁନିୟା ଅଗର ମିଲ୍ ଭି ଜାଏ ତୋ କ୍ୟା ହୈ' ଗୀତରେ ସେ ବସ୍ତୁବାଦୀ ସଫଳତା ଓ ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ।

ସେହିପରି 'ଧୂଲ୍ କା ଫୂଲ୍' ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ଗୀତ 'ତୁ ହିନ୍ଦୁ ବନେଗା ନା ମୁସଲମାନ ବନେଗା' ଧର୍ମଠାରୁ ଉପରେ ମାନବିକତାକୁ ସ୍ଥାନ ଦେବାର ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଥିଲା।

ସାହିରଙ୍କ କେତୋଟି କାଳଜୟୀ ଗୀତ ଅଭି ନା ଜାଓ ଛୋଡ଼ କର – ହମ୍ ଦୋନୋ (୧୯୬୧) | କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ: ମହମ୍ମଦ ରଫି ଓ ଆଶା ଭୋଁସଲେ, ସଙ୍ଗୀତ: ଜୟଦେବ।

କଭି କଭି ମେରେ ଦିଲ୍ ମେଁ – କଭି କଭି (୧୯୭୬) | କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ: ମୁକେଶ ଓ ଲତା ମଙ୍ଗେସକର, ସଙ୍ଗୀତ: ଖୟ୍ୟାମ।

ମୈଁ ଜିନ୍ଦଗୀ କା ସାଥ ନିଭାତା ଚଲା ଗୟା – ହମ୍ ଦୋନୋ (୧୯୬୧) | କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ: ମହମ୍ମଦ ରଫି, ସଙ୍ଗୀତ: ଜୟଦେବ।

ଚଲୋ ଏକ ବାର ଫିର୍ ସେ – ଗୁମରାହ (୧୯୬୩) | କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ: ମହେନ୍ଦ୍ର କପୁର, ସଙ୍ଗୀତ: ରବି।

ତୁମ୍ ଅଗର ସାଥ୍ ଦେନେ କା ୱାଦା କରୋ – ହମରାଜ୍ (୧୯୬୭) | କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ: ମହେନ୍ଦ୍ର କପୁର, ସଙ୍ଗୀତ: ରବି।

ଜାନେ ୱୋ କୈସେ ଲୋଗ୍ ଥେ ଜିନ୍‌କେ – ପ୍ୟାସା (୧୯୫୭) | କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ: ହେମନ୍ତ କୁମାର, ସଙ୍ଗୀତ: ଏସ୍‌.ଡି.

ବର୍ମନ।

ମୈଁ ପଲ୍ ଦୋ ପଲ୍ କା ଶାୟର୍ ହୁଁ – କଭି କଭି (୧୯୭୬) | କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ: ମୁକେଶ, ସଙ୍ଗୀତ: ଖୟ୍ୟାମ।

ଆଗେ ଭି ଜାନେ ନା ତୁ – ୱକ୍ତ (୧୯୬୫) | କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ: ଆଶା ଭୋଁସଲେ, ସଙ୍ଗୀତ: ରବି।

ବାବୁଲ କି ଦୁଆଏଁ ଲେତି ଜା – ନୀଲ କମଲ (୧୯୬୮) | କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ: ମହମ୍ମଦ ରଫି, ସଙ୍ଗୀତ: ରବି।

ଅଲ୍ଲା ତେରୋ ନାମ୍ – ହମ୍ ଦୋନୋ (୧୯୬୧) | କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ: ଲତା ମଙ୍ଗେସକର, ସଙ୍ଗୀତ: ଜୟଦେବ।

ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ ସାହିର ଲୁଧିଆନଭୀ ତାଙ୍କ ଗୀତ ରଚନା ପାଇଁ ଅନେକ ସମ୍ମାନ ହାସଲ କରିଥିଲେ।

୧୯୬୩ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'ତାଜମହଲ'ର ଗୀତ ପାଇଁ ଏବଂ ୧୯୭୬ ମସିହାର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'କଭି କଭି' ପାଇଁ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୀତିକାର ଭାବେ ଫିଲ୍ମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ।

'କଭି କଭି' ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର ମଧ୍ୟ ମିଳିଥିଲା।

୧୯୭୧ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା।

ହିନ୍ଦୀ ସିନେମାରେ ଗୀତିକାରଙ୍କ ଭୂମିକା ଓ ସେମାନଙ୍କ ସୃଜନଶୀଳ ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ହେଉଥିବା ଆଲୋଚନାରେ ମଧ୍ୟ ସାହିରଙ୍କ ନାମ ବିଶେଷ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ।

Maoist Couple: ୭ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର ଥିବା ମାଓବାଦୀ ଦମ୍ପତିଙ୍କ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ, ପୁଲିସକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କଲେ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର