ଆମେର୍ ଦୁର୍ଗରେ ୪୦୦ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ଭୂତଳ ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆବିଷ୍କୃତ

ଜୟପୁର : ରାଜସ୍ଥାନର ଜୟପୁରସ୍ଥିତ ଐତିହାସିକ ଆମେର୍ ଦୁର୍ଗରେ ସଂରକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ ପ୍ରାୟ ୪୦୦ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ଏକ ବର୍ଷାଜଳ ସଂଗ୍ରହ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଛି। ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ଏହାର ମରାମତି ଓ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଏହାକୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲାଯିବ ବୋଲି ଅଧିକାରୀମାନେ କହିଛନ୍ତି। ଏହି ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ଟାଙ୍କି ମହାରାଜା ମାନ ସିଂହ ପ୍ରଥମଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ, ୧୫୮୯ରୁ ୧୬୧୪ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ମାନ ସିଂହ ପ୍ରାସାଦର ଏକ ବାରାଦରୀ (ଖୋଲା ମଣ୍ଡପ) ତଳେ ରହିଥିଲା।ଆମେର୍ ଦୁର୍ଗର ଅଧୀକ୍ଷକ ଡକ୍ଟର ରାକେଶ ଛୋଲକ୍ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ମଣ୍ଡପର ପୂର୍ବ ଭାଗରେ ଥିବା ଏକ ରାସ୍ତାକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିଥିବା ପଥର ଫଳକଗୁଡ଼ିକୁ ମରାମତି କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ହଟାଯିବା ପରେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରାସାଦର ଛାତ, କରିଡର୍ ଓ ଅଗଣାରୁ ସଂଗୃହୀତ ବର୍ଷାଜଳକୁ ଭୂତଳରେ ଥିବା ଟାଙ୍କିକୁ ପଠାଯାଉଥିଲା। ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ନିର୍ମିତ କୋଠରି ମାଧ୍ୟମରେ ଜଳକୁ ଛାଣି ମାଟି, ପଙ୍କ ଓ ଅନ୍ୟ ଆବର୍ଜନା ଅଲଗା କରାଯାଉଥିଲା। ଟାଙ୍କିରେ ସଫା କରିବା ଏବଂ ଅତିରିକ୍ତ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ପାଇଁ ଅଲଗା ନିର୍ଗମ ପଥ ରହିଥିଲା। ଏହି ଆବିଷ୍କାର ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତର ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ କୌଶଳ ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଜ୍ଞାନର ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଉଦାହରଣ। ପ୍ରାୟ ଚାରି ଶତାବ୍ଦୀ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ବର୍ଷାଜଳ ସଂଗ୍ରହ, ଜଳ ବିଶୋଧନ ଓ ଅତିରିକ୍ତ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ପାଇଁ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ପ୍ରଣାଳୀ ରହିଥିବା ଏଥିରୁ ଜଣାପଡ଼ୁଛି।